Sindrom noćnog jedenja podrazumijeva komplekasan poremećaj koji predstavlja kombinaciju poremećaja ishrane, poremećaja spavanja i afektivnih poremećaja. U osnovi je psihološka komponenta i neuroendokrini faktori. Da bi se postavila dijagnoza potrebno je da postoje određeni simptomi kod osobe a prilikom odabira odgovarajuće terapije važno je da zajedno rade ljekar, nutricionista, psiholog, psihoterapeut i psihijatar.

Šta je sindrom noćnog jedenja?

Sindrom noćnog jedenja je bolest u pravom smislu te riječi. Taj sindrom podrazumijeva kompleksan poremećaj koji predstavlja kombinaciju poremećaja ishrane, poremećaja spavanja i afektivnih poremećaja.

U osnovu ovog poremećaja jeste psihološka komponenta ali i neuroendokrini faktori.

Od psiholoških faktora koji dovode do sindroma noćnog jedenja važno je pomenuti:

  • anksioznost
  • depresiju
  • sniženo samopouzdanje
  • preživljenu trauma
  • stresogene događaje u životu.

Neuroendokrini faktori koji mogu dovesti do ovog poremećaja mogu biti:

  • snižen nivo melatonina dovodi do sniženog raspoloženja
  • nedovoljno povećanje melatonina može da dovede do nemogućnosti održavanja sna tokom noći
  • nedovoljan porast nivoa leptina tokom noći može dovesti do toga da izostane potrebna supresija apetita tokom noći
  • povišen nivo kortizola

Sindrom noćnog jedenja

Iako postoji određeni stepen komorbiditeta sa poremećajem prejedanja, on se razlikuje od prejedanja po tome što količina hrane koja se konzumira tokom noći nije nužno objektivno velika niti je neophodan gubitak kontrole nad unosom hrane. Prvobitno ga je opisao Albert Stunkard 1955.godine i trenutno je uključen u drugu specifičnu kategoriju poremećaja ishrane.

Prema najnovijim podacima, ovaj sindrom prisutan je kod 1,5% od ukupne populacije I to češće kod žena ( žene između 25-40 godine starosti).

Koji su simptomi noćnog jedenja i kako utiče na svakodnevan život? 

Da bi se postavila dijagnoza ovog poremećaja, potrebno je da budu prisutni određeni simptomi:

  • učestale epizode uzimanja hrane tokom noći, epizode se događaju po buđenju iz sna i podrazumijevaju konzumiranje veće količine hrane (više od 25% ukupnog dnevnog unosa hrane)
  • jutarnji gubitak apetita
  • jaka žudnja da se konzumira hrana između večere i odlaska na spavanje
  • nesanica barem 4-5 noći sedmično
  • vjerovanje da je hrana potrebna kako biste zaspali
  • depresivno raspoloženje koje se pogoršava u večernjim satima
  • osjećaj umora i neraspoloženost

Sindrom noćnog jedenja u velikoj mjeri može uticati na kvalitet života.

Osoba koja pati od ovog poremećaja ispoljava simptome depresivnosti i smanjene funkcionalnosti tokom dana. Osoba osjeća nemoć i prisutan je doživljaj da nema nikakvu kontrolu nad svojim ponašanjem tokom noći i epizoda prejedanja. A to vodi ka niskom samopouzdanju i izrazitom osjećaju stida.

Pored psiholoških smetnji koje se javljaju kao posljedice ovo ponašanje ima rizik i za somatsko zdravlje i dovodi do: gojaznosti, dijabetesa, povišenog krvnog pritiska, povišene vrijednosti holesterola, kardiovaskularne i gastroenterološke bolesti.

Sindrom noćnog jedenja

Terapija

Prilikom liječenja ovog sindroma potrebno je da je uključen ljekar, nutricionista, psiholog, psihijatar, psihoterapeut. Tretmani prilikom liječenja ovog sindroma mogu da uključuju:

Kognitivno-bihejvioralnu terapiju – terapija razgovorom gdje se radi na promjeni stečenih navika, s ciljem da osoba krene da planira svoje dnevne obroke i da se navikne da jede i kada ne osjeća glad (u toku dana)

Antidepresivi – selektivni inhibitori ponovnog preuzimanja serotonina radi poboljšanja raspoloženja i regulisanja emocija

Progresivna mišićna relaksacija – vježbe uma i tijela koje će pomoći da se osoba smiri i opusti pred spavanje

Melatonin- koristi se samo na osnovu odobrenja ljekara  a to je hormon koji reguliše i kontroliše ciklus spavanja i buđenja

Program za regulisanje kilaže – program gdje uz nutricionistu radite na održavanju odgovarajuće kilaže uz pravilnu i izbalansiranu ishranu

Kako da preventivno djelujete na pojavu sindroma noćnog jedenja? 

Postoji nekoliko koraka koje svaka osoba može da uradi kako bi poboljšala svoje zdravlje, kako bi imali miran san a samim tim kako bi djelovali preventivno na sindrom noćnog jedenja:

  • Birati kvalitetnije namirnice u ishrani
  • Poželjno je da se ne koristi laptop ili telefon pred spavanje jer povećava nervnu napetost
  • Uključiti redovnu fizičku aktivnost
  • Uvesti u svoju rutinu tehnike opuštanja
  • Isplanirati obroke unaprijed
  • Uzimati dovoljno kalcijuma i magnezijuma jer ova dva minerala imaju opuštajuće djelovanje
  • U večernjim satima izbjegavati kafu i sva pića i napitke koji sadrže kofein, alkohol i ljuta jela jer mogu negativno uticati na san
  • U momentima noćnog buđenja preporučuje se udisati mirise prirodnih eteričnih ulja vanilije, jasmina ili ylang-ylanga, jer njihov miris djeluje direktno na određene receptore u mozgu i ublažava osjećaj gladi
  • Preporučuje se i lagana masaža – dlanove ruku namazati eteričnim uljem i izvoditi lagane kružne pokrete u području oko pupka
  • Izbjegavati tzv. emocionalno jedenje – ako vam hrana služi kao utjeha, onda je bolje da se suočite sa pravim problemom koji vas muči

Ovo su koraci koje svaka osoba može da uvede u svoju rutinu kako bi preventivno djelovali na pojavu ovog sindroma ali ukoliko ste već primjetili da imate simptome karakteristične za sindrom noćnog jedenja najvažniji korak jeste da potražite savjet od stručnih osoba u svojoj blizini (ljekar, psiholog, psihoterapeut, psihijatar, nutricionista).

Sindrom noćnog jedenja

46

Literatura

1. Serdarović, S. (2018). Sindrom noćnog jedenja.

2. Pacheco, D. & Singh, A. (2022). Night Eating Syndrome. Sleep Foundation.

3. Cleveland Clinic (2021). Night Eating Syndrome (NES) Dostupno na: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21731-night-eating-syndrome-nes

4. Pinto, T.F., Silva, F.G., Bruin, V.M. & Bruin, P.F. (2016). Night eating syndrome: How to treat it? Revista da Associação Medica Brasileira (1992), 62(7), 701–707.

5. Küçükgöncü, S., & Beştepe, E. (2014). Night eating syndrome in major depression and anxiety disorders.  Noro Psikiyatri Arsivi, 51(4), 368–375.

Sindrom noćnog jedenja